Nieuws

Vrijwilligers gezocht voor testen probiotische neusspray

Enige tijd terug kwamen 100 enthousiaste vrijwilligers een neusstaal doneren met als doel na te gaan welke bacteriën er in gezonde neuzen aanwezig zijn en of er grote verschillen zijn bij mensen die aan chronische luchtweginfecties lijden. O.b.v. deze vergelijking hebben wij een duidelijker beeld gekregen welke bacteriën in onze luchtwegen potentieel belangrijk zijn voor een goed microbieel evenwicht. Zo vonden we dat melkzuurbacteriën meer voorkomen in de neus van gezonde personen dan bij patiënten die aan chronische luchtweginfecties lijden. Wij hebben dan ook een aantal van deze melkzuurbacteriën uit de neus van gezonde mensen opgekweekt, om zo hun voordelige effecten op onze luchtwegen in verschillende labo-modellen te onderzoeken.

Lees meer over de bacteriële samenstelling van de neus en nasofarynx bij gezonde personen.

Eén van deze melkzuurbacteriën die we geïsoleerd hebben, Lactobacillus casei AMBR2, vertoonde interessante positieve eigenschappen in verschillende labo-modellen voor infectie en ontsteking van de bovenste luchtwegen.  Deze voordelige effecten willen we nu klinisch onderzoeken onder de vorm van een neusspray met deze bacterie in gezonde vrijwilligers, waarvoor we toestemming verkregen hebben van het ethisch comité van het UZA en de UAntwerpen.

Lees meer over het genoomonderzoek van L. casei AMBR2 en over gebruikte labo-modellen voor infectie en ontsteking van de bovenste luchtwegen.

Doel van de studie:

In deze studie zal een nieuw probioticum  (goede bacterie) dat geïsoleerd werd uit de bovenste luchtwegen, L. casei AMBR2, onderzocht worden. Dit probioticum behoort tot de bacteriesoorten die officieel een QPS (‘qualified presumption of safety’) label van veiligheid hebben bij toepassing in voeding en voedingssupplementen in Europa. Er werden ook verschillende nuttige eigenschappen in het labo aangetoond, wat het een interessante kandidaat maakt voor vervolgonderzoek bij mensen. In deze studie zal de aanwezigheid en het effect van het probioticum in de luchtwegen onderzocht worden na lokale toediening via de neus, alsook de invloed op de bacteriële samenstelling van de luchtwegen.

Wanneer kan je deelnemen:

  • Als je 18 jaar of ouder bent
  • Als je geen chronische luchtweginfecties hebt
  • Als je niet zwanger bent
  • Als je geen borstvoeding geeft

 Wat wordt van je verwacht?

Er zal u gevraagd worden om gedurende 2 weken elke dag de neusspray te gebruiken. Voor en na deze periode zal een bloedstaal en een wisser van de neus genomen worden en zal gevraagd worden om een vragenlijst in te vullen. Twee weken na de stop van de inname zal opnieuw een wisser genomen worden. De studie neemt in totaal dus 4 weken in beslag. Voor deze studie zal u vergoed worden met twee cinematickets.

In totaal moet je dus 3 keer op consultatie komen in het UZA op de afdeling NKO, wat maximaal 30 minuten tijd in beslag zal nemen.

Wanneer gaat de studie door?

 De studie zal starten op 3 verschillende tijdstippen. U kan zelf kiezen bij welke groep u wil aansluiten afhankelijk van uw beschikbaarheid. Het is belangrijk dat u aanwezig kan zijn op de drie verschillende consultatiemomenten. 

  1e consultatie 2de consultatie 3de consultatie
  Start gebruik neusspray Stop gebruik neusspray Extra controle
Groep 1 24/7 7/8 21/8
Groep 2 11/9 25/9 9/10
Groep 3 12/9 26/9 9/10

Ben je geprikkeld om deel te nemen aan dit onderzoek? Aarzel dan zeker niet om ons te contacteren! Wij houden ook 2 informatiemomenten voor mensen die geïnteresseerd zijn deel te nemen.

  • Het eerste infomoment zal doorgaan op 21/6/2018 om 12.30u op Campus Groenenborger van de UAntwerpen (Groenenborgerlaan 171, Antwerpen)
  • Het tweede infomoment zal doorgaan op 4/9/2018 om 19.00u, eveneens op Campus Groenenborger van de UAntwerpen (Groenenborgerlaan 171, Antwerpen)

Indien u geïnteresseerd bent, schrijf je dan in op één van onze informatiemomenten door te mailen naar ilke.deboeck@uantwerpen.be. Kan u niet aanwezig zijn op één van de infomomenten maar wil u wel deelnemen, dan kan dit zeker. Neem dan ook contact op via ilke.deboeck@uantwerpen.be


De vergelijking van de gezonde neus en nasofarynx microbiota toont gelijkenissen maar ook belangrijke verschillen

Wat is het belang van de bacteriën die aanwezig zijn in onze bovenste luchtwegen bij het behouden van een goede gezondheid en het voorkomen van infecties? Om deze vraag te beantwoorden, is het belangrijk dat we een duidelijk beeld krijgen van alle bacteriën die in de luchtwegen aanwezig zijn. Een goed vertrekpunt hiervoor is de bacteriën identificeren die aanwezig zijn bij gezonde mensen. Hiervoor werd een grote ‘citizen-science’-studie opgezet, waar stalen van 100 enthousiaste en gezonde deelnemers werden verzameld. Deze deelnemers waren bereid zowel een staaltje van hun neus als nasofarynx (achteraan neusholte) te doneren. Het bacteriële DNA werd uit al deze stalen geïsoleerd en vervolgens gingen we in het labo aan de slag met deze stalen.

Na het verwerken van alle stalen kregen we een goed beeld van de bacteriën die aanwezig zijn in de gezonde  neus en nasofarynx. Deze resultaten, die gepubliceerd zijn in het wetenschappelijk tijdschrift ‘Frontiers in Micobiology’, tonen dat slechts een beperkt aantal bacteriële soorten aanwezig zijn in de gezonde neus en nasofarynx. Meer nog, de bacterieprofielen in de nasofarynx konden onderverdeeld worden in vier bacterietypes (te vergelijken met bloedgroepen), afhankelijk van de bacteriesoort die het meest voorkwam: drie types met een overmaat aan de bacteriesoort Moraxella, Streptococcus of Fusobacterium, en tot slot een gemengd type van drie bacteriesoorten Staphylococcus, Corynebacterium en Dolosigranulum. Bijna al onze deelnemers behoorden tot één van deze types. Nog een interessant weetje: in de neus vonden we enkel het Moraxella en het gemengde type terug.

Wil je graag een PhD project aanvragen aan de Universiteit van Antwerpen?

Wij staan steeds open voor voorstellen van studenten die hun hun eigen financiering willen aanvragen voor een PhD project dat binnen het thema van de onderzoeksgroep valt. Zo’n project kan trouwens met de UAntwerpen alleen of in samenwerking met andere universiteiten of bedrijven aangevraagd worden. In het Labo voor Toegepaste Microbiologie en Biotechnologie van prof. Sarah Lebeer, zouden mogelijke onderwerpen voor een PhD-project  bijvoorbeeld  de volgende thema’s omvatten (maar ze zijn er niet tot beperkt): probiotica voor de huid of bovenste luchtwegen, urogenitale probiotica, gefermenteerde groenten, genetische karakterisatie van lactobacillen, karakterisatie van moleculaire structuren van lactobacillen zoals pili, het humaan microbioom in relatie tot luchtvervuiling, nieuwe dierenmodellen voor probiotisch onderzoek,… Indien je geïnteresseerd bent, kan je steeds contact opnemen met Sarah Lebeer (sarah.lebeer@uantwerpen.be). Vermeld dan zeker wat je zo aanspreekt in ons onderzoek, op welk thema je zou willen focussen en welke financiering je zou willen aanvragen.

The voornaamste bronnen van financiering voor PhD project in Vlaanderen zijn:

Voor algemene informatie over een PhD programma, bekijk je best de website van de  Antwerp Doctoral School.

De Universiteit van Antwerpen biedt ook PhD beurzen aan voor specifieke onderzoeksprojecten. Deze worden aangekondigd op de vacaturepagina van de Universiteit van Antwerpen.

Proficiat dr. van den Broek!

Doctoraatsverdediging Marianne van den Broek. v.l.n.r.: Prof. Malhotra, Prof. Cos, Marianne van den Broek, Prof. Lebeer, dr. Nauta

Op vrijdag 16 februari 2018, legde Marianne van den Broek haar doctoraat af over het “In vitro en in vivo probiotisch potentieel van Lactobacillus spp. bij otitis media” via een openbare verdediging.

In dit doctoraatsproefschrift werden de volgende vragen behandeld omtrent het probiotisch potentieel van lactobacillen:

  1. Kunnen lactobacillen de drie voornaamste otitis media pathogenen, Moraxella catarrhalis, Streptococcus pneumoniae en Haemophilus influenzae, inhiberen?
  2. Wat zijn hierbij belangrijke antimicrobiële componenten?
  3. Kunnen lactobacillen ook zorgen voor indirecte mechanismen zoals pathogeenexclusie en inhibitie van ontstekingsmerkers door de otitis media pathogenen?
  4. Kan oraal ingenomen Lactobacillus rhamnosus GG zich voortbewegen naar verschillende niches van de bovenste luchtwegen en zo de plaatselijke microbiota beïnvloeden?

Het doctoraatsproefschrift kan u hier vinden en een deel van de resultaten werd onlangs als onderzoeksartikel gepubliceerd in ‘Beneficial Microbes’.

Multifactoriële inhibitie van lactobacillen tegen Moraxella catarrhalis, een pathogeen uit de bovenste luchtwegen

Probiotica, waartoe voornamelijk melkzuurbacteriën behoren, worden vooral onderzocht voor hun gezondheidsbevorderende effecten bij maag-darmproblemen. Recent microbioomonderzoek toonde echter aan dat deze melkzuurbacteriën ook natuurlijke bewoners van de bovenste luchtwegen kunnen zijn. Meer nog, gelijkaardig DNA-gebaseerd onderzoek suggereert dat er een omgekeerde correlatie bestaat tussen melkzuurbacteriën en pathogenen zoals Moraxella catarrhalis, die voornamelijk gekoppeld wordt aan infecties van de bovenste luchtwegen zoals otitis media, sinusitis en chronisch obstructief longlijden. Directe interacties tussen deze pathogeen en melkzuurbacteriën zijn echter nog niet in detail onderzocht. Onze resultaten, die recent gepubliceerd werden in ‘Beneficial Microbes’, tonen aan dat meerdere lactobacillen antipathogene activiteiten vertonen tegen M. catarrhalis. Deze activiteiten werden zowel in agar-, biofilm- en groeitesten waargenomen. Verder werd aangetoond dat melkzuur een belangrijk antimicrobieel metaboliet is, wat ook bevestigd werd met Minimale Inhibitorische Concentratie (MIC)-testen. Daarnaast werden nasofaryngeale cellijnen (Calu-3) gebruikt om competitie voor aanhechting en modulatie van de immuunresponsen na te gaan. De goed gekarakteriseerde stam, Lactobacillus rhamnosus GG, verminderde de aanhechting van M. catarrhalis op een significante manier en inhibeerde de productie van ontstekingsmerkers die geactiveerd werden door M. catarrhalis.

Deze studie suggereert een mogelijkheid tot het gebruik van verschillende lactobacillen en hun belangrijk metaboliet, melkzuur, als therapeutische interventie bij infecties van de bovenste luchtwegen.

Grootschalige genoomanalyse van Lactobacillus casei, Lactobacillus paracasei en Lactobacillus rhamnosus ontrafelt taxonomische inconsistenties

De leden van de genetische verwante Lactobacillus casei groep (L. casei, L. paracasei en L. rhamnosus) worden al enkele jaren intensief bestudeerd omwille van hun belangrijke toepassingen in zowel de voedingsindustrie als hun gebruik als probiotica. Onze resultaten, onlangs gepubliceerd in het vakblad mSystems, tonen echter aan dat veel van deze stammen uit deze groep foutief geclassificeerd zijn. Uit een uitgebreide genoomstudie bleek vooral dat veel L. casei eigenlijk hernoemd dienen to worden naar L. paracasei

Na onze herclassificatie, bleek dat er slechts 10 van de 183 bestudeerde genomen nog als echte L. casei stammen gezien kunnen worden. De meeste van deze stammen tonen bovendien nog enkele interessante eigenschappen. Zo blijken ze allemaal over een catalase gen te beschikken, wat hen waarschijnlijk meer resistent maakt tegen oxidatieve stress. Daarnaast zijn we erin geslaagd om zo’n L. casei stam, AMBR2, te isoleren uit de bovenste luchtwegen. We ontdekten dat deze stam minstens één of twee grote, geglycosyleerde oppervlakte adhesines bevatten. Deze nieuwe ontdekking wordt momenteel verder onderzocht in een nieuwe studie.

Lees meer (in het Engels) over onze vrij toegankelijke studie op:
http://msystems.asm.org/content/2/4/e00061-17